Nowy numer 25/2018 Archiwum

Na pamiątkę wolności

W cieniu obchodów 70. rocznicy Powstania Warszawskiego mija właśnie 100. rocznica wybuchu Wielkiej Wojny, która zakończyła się odzyskaniem niepodległości po 123 latach zaborów.

Śladów I wojny światowej w Warszawie turyści szukają pewnie rzadko. Ale właśnie nadarza się dobra okazja. Dla miasta, znajdującego się wówczas pod zaborem rosyjskim, wojna rozpoczęła się 1 sierpnia 1914 r. Dwa dni wcześniej zmobilizowano załogę Cytadeli, która jest jedną z nielicznych materialnych pamiątek po wojnie sprzed stu lat. Imponująca XIX-wieczna fortyfikacja mieściła oprócz koszar centralne więzienie śledcze dla więźniów politycznych.

W czasie I wojny światowej na jej stokach także ginęli ludzie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Cytadela Warszawska została przekazana w ręce Wojska Polskiego. Rosjanie ewakuowali się z War- szawy 4 sierpnia 1915 r., wysadzając w powietrze wszystkie trzy mosty łączące brzegi Wisły, niszcząc dworce oraz obiekty strategiczne, a także wywożąc część dzieł kultury i wyposażenia fabryk. Wybuch wojny zatrzymał rozwój miasta, choćby budowę bazyliki Najświętszego Serca Jezusowego na Michałowie. Niemcy zajęli miasto 5 sierpnia 1915 r. Wykorzystali zwłaszcza obiekty strategiczne, m.in. Cytadelę i Zamek Ujazdowski. Chcąc jednak zyskać przychylność Polaków, zezwolili na reaktywację polskiego szkolnictwa i działalność Politechniki Warszawskiej oraz Uniwersytetu Warszawskiego. Rok później powstało Muzeum Narodowe. Z miasta zniknęły wówczas ostatnie ślady po rosyjskim zaborcy i rozpoczęto starania o odzyskanie przekształconych w cerkwie budynków i kościołów katolickich, m.in. dzisiejszej katedry polowej Wojska Polskiego. 8 kwietnia 1916 roku dokonano znacznego powiększenia granic Warszawy – w wyniku jednej decyzji powierzchnia miasta, po włączeniu przedmieść, zwiększyła się z 3,3 do 11,5 tysiąca hektarów. Do dziś po I wojnie światowej zostało w Warszawie niewiele pamiątek. Warto jednak zajrzeć do katedry polowej, gdzie w Muzeum Ordynariatu Polowego znajdziemy pamiątki po kapelanach z tego okresu, czy do kaplicy Loretańskiej kościoła św. Anny, gdzie zgromadzono wiele tablic oddziałów walczących na różnych frontach. Przy kościele Matki Bożej Loretańskiej na Pradze znaleźć można dziękczynną tablicę na pamiątkę wyjścia z Pragi wojsk rosyjskich w 1915 r. oraz rozbrojenia wojsk niemieckich w 1918 r. Z kolei na Targówku znajduje się kościół pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego, wybudowany jako wotum za odzyskanie niepodległości. Warto zajrzeć także do archikatedry warszawskiej. Ustawiony w 1926 r. i odtworzony ze zniszczeń wojennych pomnik 600 tys. Polaków poległych w latach 1914–1921 kryje przed wejściem do kaplicy literackiej ziemię zebraną z ówczesnych pobojowisk świata. 28 lipca, w setną rocznicę wybuchu wojny, w katedrze polowej przy ul. Długiej o godz. 10 będzie sprawowana Msza św. z udziałem ambasadorów. Tego samego dnia na Krakowskim Przedmieściu otwarta zostanie wystawa „Wielka Wojna Polaków 1914–1918”, prezentująca do 29 sierpnia służbę Polaków w armiach walczących stron oraz legionach i życie codzienne na ziemiach pod zaborami.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma