Nowy numer 5/2023 Archiwum

Prawda zwyciężyła

Mszą św. w X Pawilonie, wystawą plenerową i debatą z udziałem prof. Krzysztofa Szwagrzyka upamiętniono 10. rocznicę rozpoczęcia prac poszukiwawczych na „Łączce”.

Ksiądz Tomasz Trzaska, kapelan Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, odprawił 20 listopada Mszę św. w intencji pomordowanych ofiar, ich rodzin, pracowników IPN i pomagających w pracach poszukiwawczych wolontariuszy. Na dziedzińcu muzealnym, nieopodal tzw. ściany śmierci, odsłonięto wystawę plenerową „Kwatera Ł – panteon narodowy pod cmentarnym murem”.

Ekspozycja zderza dwie rzeczywistości: czarno-białe zdjęcia z epoki, w której mordowano bohaterów, opatrzone cytatami komunistycznego aparatu represji oraz zdjęcia kolorowe z prac poszukiwawczych na „Łączce” wraz z wypowiedziami osób, wyjaśniających cel tych prac. – Przez ponad 40 lat długich to oprawcy byli tymi, którzy wydawali się zwycięzcami. Ofiary zawożono na „Łączkę” i pod cmentarnym murem w tajemnicy grzebano. Ich nazwisk nie dokumentowano w księdze, nie stawiano żadnego krzyża, żadnego znaku. Na miejscu pochówku położono drogę asfaltową, a w latach 80. XX w. pogrzebano tam zasłużonych dla władzy ludowej. Wydawałoby się, że zrobiono wszystko, by „ślad po bandytach zaginął”, ale stało się inaczej. Zwyciężyła prawda. Po wielu latach podjęto prace ekshumacyjne na „Łączce”, dzięki którym udało się odnaleźć i zidentyfikować szczątki 300 naszych bohaterów – powiedział prof. Krzysztof Szwagrzyk, otwierając w niedzielny poranek plenerową wystawę.

Wśród zwiedzających ekspozycję byli państwo Henryk i Jagoda Michałowscy, działający w czasach PRL-u w antykomunistycznej opozycji. – Przyszliśmy pomodlić się za pomordowanych i nadrobić zaległości, bo na lekcjach historii nie uczono nas o tym, co tu się wydarzyło – mówili. – Sercem jesteśmy związani z tym miejscem, gdyż my także walczyliśmy o wolność Polski. Wówczas nie zdawaliśmy sobie do końca sprawy, co nam grozi i z czym tak naprawdę walczymy. Ta walka nie jest jeszcze zakończona, trzeba zmian naszej mentalności i edukacji historycznej młodego pokolenia – dodają. Następnie w muzeum odbyła się dyskusja panelowa prowadzona przez Marcina Wikło, podsumowująca prace na „Łączce” z udziałem prof. Krzysztofa Szwagrzyka, Krzysztofa Bukowskiego i Tadeusza Płużańskiego.

Współorganizatorem wydarzenia było Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN. – Nie mieliśmy gotowego scenariusza i planów. Nie mieliśmy też do kogo zwrócić się o pomoc. Środowiska archeologiczne warszawskie i gdańskie nie były zainteresowane naszymi pracami. To było wielkie ryzyko, bo rozpoczynaliśmy pracę w atmosferze wrogości i niechęci. Dziś mówimy o wielkim sukcesie. I słusznie, bo wydobyliśmy wszystkie szczątki, zidentyfikowaliśmy ofiary i nikt już nie może powiedzieć, że „Łączka” to tylko symbol – mówił prof. Krzysztof Szwagrzyk, dziękując równocześnie wszystkim osobom i instytucjom, którzy wspierali jego pracę. – To była potężna siła, która powodowała, że mogliśmy do końca przeprowadzić nasze działania z sukcesem – dodał profesor. Podkreślił jednocześnie, że praca na „Łączce”, choć prowadzona była w latach: 2012, 2013 i 2017, tak naprawdę trwała pięć lat. – Zawsze mówiłem mojemu zespołowi, że to nie są zwyczajne prace, to nie są zadania, które się wykonuje. Od początku pracowaliśmy w bardzo emocjonujących warunkach. Każdego dnia przychodziły rodziny i pytały, czy znajdziemy ich ojca – wspominał profesor.

Obchody rocznicy zakończyła wspólna modlitwa na „Łączce”. Wiceprezes IPN podkreślił, że prace na „Łączce” ujawniły tylko niewielką liczbę ofiar terroru komunistycznego w Warszawie. – W latach 1945–1956 w różnych miejscach Warszawy stracono, zamordowano, doprowadzono do śmierci około 2,5 tysiąca osób. Do dziś odkryliśmy szczątki 300 osób na „Łączce” i 200 pogrzebanych w innych miejscach. Niech tylko te liczby pokażą skalę wyzwania, które wciąż przed nami stoi. To praca dla przyszłych pokoleń – mówił prof. Szwagrzyk.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Reklama

Zapisane na później

Pobieranie listy