Pożar na Kamionku: dzwony uratowane przejdź do galerii
Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków Marcin Dawidowicz podjął decyzję o wpisaniu do rejestru zabytków trzech dzwonów należących do parafii Bożego Ciała na Kamionku.
Ta istotna decyzja administracyjna ma na celu zabezpieczenie cennych obiektów sztuki ludwisarskiej, które stały się niemymi świadkami burzliwej historii regionu oraz samej stolicy. Bezpośrednim impulsem do wszczęcia procedury był dramatyczny pożar przykościelnej dzwonnicy, do którego doszło w ubiegłym roku.
15 kwietnia 2025 r. doszczętnie spłonęła zabytkowa drewniana dwukondygnacyjna dzwonnica, która szczyciła się tytułem najstarszego drewnianego obiektu na Pradze. Konstrukcja, wzniesiona według szacunków w 1817 roku, znajdowała się kilka metrów od sanktuarium Matki Bożej Zwycięskiej, na terenie Cmentarza Kamionkowskiego przy ulicy Grochowskiej 365 i należała do zespołu sakralnego parafii Bożego Ciała. Spaleniu uległy deski szalunku, więźba i dach.
Ekstremalnie wysoka temperatura oraz gwałtowna akcja gaśnicza naruszyły strukturę fizyczną cennych obiektów sztuki ludwisarskiej, które stały się niemymi świadkami burzliwej historii regionu oraz samej stolicy. Objęcie dzwonów najwyższą formą ochrony prawnej otwiera drogę do profesjonalnej konserwacji i gwarantuje, że te unikatowe artefakty zostaną zachowane dla przyszłych pokoleń.
Wśród wpisanych do rejestru obiektów szczególną uwagę zwraca szesnastowieczny dzwon brązowy o imieniu „Hosanna”. Został on wykonany przez Jonasa Krampa na zlecenie rodu von Schönaich z przeznaczeniem dla kościoła w Borecznie. Historia tej rodziny, wywodzącej się ze Śląska i związanej z pruską arystokracją, nierozerwalnie splata się z dziejami wojen polsko-krzyżackich. „Hosanna” stanowi dziś cenny dowód ich mecenatu artystycznego i głębokiego przywiązania do tradycji religijnej.
Kolejny zabytek to dzwon z 1722 roku, przypisywany cenionemu ludwisarzowi Ambrożemu Janowi Pattunowi lub Janowi Stanisławowi Tomaszewiczowi. Jego powstanie wiąże się z postacią Metrofanesa Żenichowskiego, bazylianina i kapłana kościoła unickiego. Obecność tego obiektu w warszawskiej parafii jest niezwykle istotna, gdyż dokumentuje on relacje kościoła grekokatolickiego z polską kulturą oraz przypomina o skomplikowanych losach dzwonów w czasie konfliktów zbrojnych. Często były one rekwirowane, przenoszone lub przekazywane jako ekwiwalenty, co prowadziło do ich wtórnego wykorzystywania przez wspólnoty innych wyznań.
Najmniejszy dzwon, pochodzący prawdopodobnie z początku XX wieku, choć skromniejszy w formie i pozbawiony bogatych inskrypcji, stanowi ważne świadectwo czasów tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Wówczas masowo uzupełniano braki w dzwonnicach, odlewając nowe instrumenty z materiałów odzyskanych ze zniszczonych obiektów. Jak podkreślił Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, wszystkie trzy obiekty, rozpatrywane jako zespół, mają wybitne wartości artystyczne i naukowe, co stawia je w rzędzie najważniejszych realizacji ludwisarskich w regionie.
